Generatieve AI

Wat is het verschil tussen generatieve AI en traditionele AI?

Traditionele (of klassieke) AI is gericht op analyseren, classificeren, herkennen en voorspellen: spam herkennen, omzet voorspellen, fraude detecteren. Generatieve AI gaat een stap verder en creëert zelf nieuwe content. Waar klassieke AI bestaande informatie rangschikt of ophaalt, produceert generatieve AI originele output die zo nog niet bestond.

Kort gezegd: klassieke AI analyseert, generatieve AI genereert.

Hoe werkt generatieve AI?

Generatieve AI bouwt voort op deep learning, een vorm van machine learning met kunstmatige neurale netwerken, geïnspireerd op het menselijk brein. De grote doorbraak kwam in 2017, toen onderzoekers van Google in het paper "Attention Is All You Need" de transformer-architectuur introduceerden, die context in lange stukken tekst begrijpt via een mechanisme genaamd attention.

Grote taalmodellen (large language models, oftewel LLM's) voorspellen op basis van die architectuur stap voor stap het volgende token (een woorddeel): elk nieuw woord bouwt voort op het vorige. Dat is waarom de output creatief oogt, maar technisch is het geavanceerde patroonherkenning en voorspelling, geen begrip in menselijke zin.

Wat is het verschil tussen tekst- en beeldgeneratie?

Voor tekst draaien de meeste modellen op LLM's met een transformer-architectuur: GPT staat bijvoorbeeld voor Generative Pretrained Transformer. Voor beeld worden vooral diffusiemodellen gebruikt, die starten met ruis en die in kleine stappen weghalen tot een beeld ontstaat dat past bij de prompt. Beeldgeneratie evolueerde van vroege technieken zoals VAE's en GAN's naar de huidige diffusiemodellen. Steeds meer modellen zijn bovendien multimodaal, wat betekent dat ze tekst, beeld, audio en video in één systeem combineren.

Onderstaande tabel zet tekst- en beeldgeneratie naast elkaar.

Wat zijn voorbeelden van generatieve AI?

De bekendste voorbeelden van generatieve AI zijn ChatGPT van OpenAI voor tekst en gesprekken, Google Gemini en Claude voor tekst en multimodale taken, en DALL-E en Midjourney voor afbeeldingen. Daarnaast bestaan er gespecialiseerde tools voor audio, video en code. Deze modellen hebben generatieve AI sinds eind 2022 in korte tijd breed toegankelijk gemaakt voor een algemeen publiek.

Wat zijn de risico's van generatieve AI?

Generatieve AI biedt kansen, maar kent ook reële risico's. Het grootste risico is hallucinatie: het model kan overtuigend klinkende maar feitelijk onjuiste informatie genereren. Eigen onderzoek van Timmermans Media naar 185 factuele vragen over 37 Nederlandse merken mat dit niet als perceptie maar als daadwerkelijk gedrag: Perplexity antwoordde in 9,2% van de gevallen overwegend onjuist, tegen 2,7% bij ChatGPT en 1,1% bij Gemini, met volledige fabricaties uitsluitend bij Perplexity. Het volledige onderzoek staat op onze onderzoekspagina.

Naast dit gemeten gedrag is er ook de perceptie van gebruikers zelf. Salesforce's eigen onderzoek uit maart 2023 onder meer dan 500 senior IT-leiders toonde dat bijna zes op de tien (59%) van hen vond dat generatieve AI-output onnauwkeurig is; dit cijfer komt van Salesforce zelf als aanbieder van bedrijfssoftware en is inmiddels ruim drie jaar oud, dus lees het als kleurende context over hoe IT-leiders destijds tegen het risico aankeken, niet als actuele meting.

Een tweede risico is bias: het model neemt vooroordelen over die in de trainingsdata besloten liggen. Daarnaast spelen vraagstukken rond privacy en auteursrecht, omdat trainingsdata vaak bestaat uit tekst en beelden die zonder expliciete toestemming zijn verzameld. Vanwege deze risico's blijft menselijke controle, ook wel human-in-the-loop genoemd, essentieel bij elke serieuze toepassing van generatieve AI.

Wat betekent generatieve AI voor jouw vindbaarheid?

Generatieve AI is de motortechnologie achter de AI-zoekmachines en antwoordmachines, zoals ChatGPT, Google Gemini (met AI Overviews) en Perplexity, waarin klanten je bedrijf willen vinden. Begrijpen hoe generatieve AI content selecteert en genereert, is de basis van GEO: je optimaliseert dan niet voor een rankingalgoritme, maar voor een systeem dat antwoorden synthetiseert uit bronnen die het begrijpt en vertrouwt.

Generatieve AI is daarmee het overkoepelende begrip onder het hele GEO- en AI-cluster: het verbindt de engines waarin je zichtbaar wilt zijn, de manier waarop je content daarvoor optimaliseert, en de praktische risico's die menselijke controle nodig maken.

Wil je weten hoe generatieve AI jouw content selecteert en of jouw bedrijf al zichtbaar is in AI-antwoorden? Bekijk onze GEO-dienst.